Ὑπέγραψε ἢ ὑπόγραψε;

Posted: 22 Ἰανουαρίου, 2013 in Γλώσσα, Πολιτισμός
Ἐτικέττες:

Νάτη και η τηλεδιαφήμισις του ΒΗΜΑτος για το ένθετον που μάς μαθαίνει τα ορθά (του ποδαριού δηλαδή) ελληνικά! Δεν το έχω διαβάσει το ένθετον (αν και είμαι καχύποπτος καθώς όσον περισσότερον κάποιος καταστρέφει την Ελληνικήν, τόσον περισσότερον διαφημίζεται) απλώς ένα σχόλιον επί του διαφημιστικού διλήμματος:
Υπέγραψε ή υπόγραψε; (ποία είναι η σωστή προστακτική).

Τα διλήμματα είναι συνήθως εγκλωβιστηκά καθώς καλούμαστε να επιλέξουμε μεταξύ δύο προεπιλεγμένων λύσεων. Μερικά μάλιστα νήπια που μόλις έχουν αρχίσει να ομιλούν, επηρεάζονται και από την σειρά των λέξεων. Π.χ.:
Ερ. «Ποίον αγαπάς περισσότερον; Τον πάππον ή την γιαγιά;»
Απ. «Την γιαγιά»
Ερ. «Ποίον αγαπάς περισσότερον; Την γιαγιά ή τον πάππον;»
Απ. «Τον πάππον».

Η σωστή απάντησις στο «Υπέγραψε ή υπόγραψε» κατά την άποψιν μου είναι:
Ούτε το ένα, ούτε το άλλο.
Το σωστόν είναι: Υπόγραψον.

Μα είναι αρχαιοπρεπές, θα σπεύσει να πει κάποιος.
Ε και;
Απαγορεύονται μήπως τα αρχαιοπρεπή;
Υπάρχει κάποιος νόμος που να απαγορεύει την χρήσιν αρχαιοπρεπών μορφών;
Μα τα αρχαία είναι νεκρά γλώσσα, θα πει κάποιος άλλος.
Σοβαρά;
Δηλαδή εάν προστάξουμε σε κάποιον «Υπόγραψον εδώ» δεν θα μας κατανοήσει;
Μήπως η ποντιακή είναι και αυτή νεκρή διάλεκτος; Ή μήπως και κάποιες άλλες μικρασιατικές διάλεκτοι στις οποίες διασώζεται η αρχαιότροπος προστακτική εις -σον δεν είναι Ελληνικές;
Μήπως στον εκκλησιαστικό λόγο δεν ακούμε καθημερινά προστακτικές τέτοιας μορφής;

Η σωστή λοιπόν και Ελληνική προστακτική είναι αυτή που λήγει σε -σον. Αν κάποιοι Έλληνες την έχασαν στο πέρασμα του χρόνου, καιρός να την επαναφέρουν γιατί και κατανοητή είναι (δεν είναι άγνωστος σε κανέναν Έλληνα πλην των ψευδοελλήνων δηλαδή των άρτι ελληνοποιηθέντων) και ολοζώντανος αφού δεν έπαψε να χρησιμοποιείται εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Εξάλλου ακόμη και η ίδια η ύπαρξις του διλήμματος πρέπει να μας προβληματίσει γιατί ουσιαστικώς τονίζει ένα υπαρκτόν πρόβλημα των απλοποιήσεων. Δεν είναι ολίγες οι φορές που (όπως συμβαίνει και σε πολλές άλλες περιπτώσεις) οι απλοποιήσεις δημιουργούν συγχύσεις μεταξύ πτώσεων, προσώπων, χρόνων κλπ που μάλιστα βλάπτουν πολλαπλώς. Από την στιγμήν που κάποιος θα προστάξει «υπέγραψε» πολύ πιθανόν αναφερόμενος σε τρίτο πρόσωπο αορίστου να πει «αυτός υπόγραψε» και γενικότερα να αποκτήσει λανθασμένη περί αυξήσεων αντίληψιν, επιβεβαιώνοντας το «ενός κακού μύρια έπονται».

Συνεπώς, συνοψίζω, το «υπόγραψον»:

  • Είναι ελληνικόν.
  • Είναι κατανοητόν.
  • Είναι ολοζώντανον
  • Δεν δημιουργεί συγχύσεις.

Άρα είναι το σωστόν αφού πληρεί όλας τας απαραιτήτους προϋποθέσεις.

Στην ιδίαν διαφήμισιν μάς μαθαίνουν το πότε να βάζουμε το τελικόν ‘ν’.
Επ’ αυτού έχουμε τοποθετηθεί σε άλλο άρθρο.

Advertisements
σχόλια
  1. Ὁ/ἡ Μινώταυρος γράφει:

    Τὸ παρὸν ἀναδημοσιεύθηκε στὸ Μινώταυρος.

  2. Ὁ/ἡ pluton γράφει:

    Να σε ρωτήσω:

    Στράβων ὁ Ἀμάσειος
    ή
    Στράβων ὁ Ἀμασέας (Αμασέας απαντάται σαν επίθετο πχ Στέφανος Αμασέας)
    ή
    Στράβων Αμασεύς

    • Ὁ/ἡ Στράβων Αμασεύς γράφει:

      Τι να σου πω, δεν είμαι δα και τόσο ειδικός.
      Η πόλις είναι η Αμάσεια η οποία μάλλον ετυμολογείται εκ της Αμάσιδος, βασιλίσσης των Αμαζόνων.
      Έτσι όπως τα έχω κωδικοποιήσει στο πτωχόν μυαλό μου, λέξεις σε -(ε)ια αποδίδουν σχετικότητα, αφιέρωση κλπ, λ.χ. ιέρεια η αφιερωμένη στο ιερόν, αρσενικόν ιερεύς μετέπειτα ιερέας.

      Η Αμάσεια δεν είναι επομένως πρωτογενής ρίζα. Ο Στράβων έχει καταγωγή από την Αμάσεια.
      Ας δούμε μια άλλη πόλιν, π.χ. την Αλεξάνδρεια. Ο Φίλων είναι γνωστός και ως Αλεξανδρεύς.

      Μάλλον επομένως η σωστή σειρά είναι 3-2-1 με πιο σωστό το Αμασεύς. Αν ήταν Αμάσειος τότε θα ήταν ο ίδιος απευθείας αφιερωμένος στην/τον Άμασι και όχι συσχετισμένος με την αφιερωμένη πόλι.

      Και πάλι όμως δηλώνω άσχετος με τα φιλολογικά. Απλώς σκέψεις εκφράζω.

  3. Ὁ/ἡ pluton γράφει:

    Στράβων ὁ Ἀμάσειος: είναι ο υπότιτλος της φωτογραφίας του Στράβωνος που έχεις στο πάνω μέρος της σελίδας σου.

    Ἀμασέας : Γνωρίζω ιστορία ανθρώπου που μωράκι έφτασε με πλοίο το 1922 στον Πειραιά, οι τοπικές αρχές μη γνωρίζοντας ονοματεπώνυμο ρώτησαν από που έρχεται (από την Αμάσεια) αυτό το παιδί και αφού το βάφτισαν το κατέγραψαν με το επίθετο Αμασέας (επειδή από την Αμάσεια ερχόταν).

    Αμασεύς ναι είναι ο όρος που και εγώ θα χρησιμοποιούσα.

    • Ὁ/ἡ Στράβων Αμασεύς γράφει:

      Τα εις -εύς έγιναν όλα -έας (ιππέας, ιερέας, γραμματέας κλπ).

      Ίσως να είναι και πιο φυσική προφορά καθώς το [φς] δεν το συναντάμε και συχνά στην ελληνική.
      Στα ποντιακά έχει πολλά σε -έας που δεν είναι λόγϊα, λ.χ. ‘κουρφετσέας’ (αυτός που παινεύεται), θα έχεις ακούσει μάλλον και το πασίγνωστο πλέον ‘σκατέας’. Γνωστός είναι και ο ήρωας τηλεοπτικής σειράς ‘Φατσέας’. Είναι πιο φυσικό άκουσμα, δεν νομίζω το [Αμασέφς] να είναι η σωστή προφορά γιατί η γλωσσική οικονομία θα το μετέτρεπε σε ψ, δηλαδή θα λέγαμε Αμασέψ.

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...