Αγωγός – αγωγιμότητα

Posted: 10 Δεκεμβρίου, 2010 in Γλώσσα

Ο αγώγιμος είναι αυτός που μπορεί εύκολα να μεταφερθεί. Ρίζα της λέξεως είναι το ἄγω ~ ὀδηγῶ άρα θα μπορούσαμε να πούμε ότι αγώγιμος είναι αυτός που μπορεί να οδηγηθεί.

Σήμερα όμως χρησιμοποιούμε την λέξη μεταξύ άλλων και στις φυσικές επιστήμες για να αναφερθούμε στην θερμοαγωγιμότητα και την ηλετραγωγιμότητα.

Ως προς το ίδιο το ρεύμα και τη ίδια τη θερμότητα η χρήση των όρων ίσως να είναι σωστή. Εκεί όμως που νομίζω ότι υπάρχει εσφαλμένη χρήση είναι στην αγωγιμότητα των υλικών. Λέμε πχ ο χαλκός είναι αγώγιμο υλικό εννοώντας ότι είναι καλός αγωγός του ηλεκτρισμού όμως ο χαλκός δεν είναι πιο αγώγιμος από το ξύλο αφού τόσο ο χαλκός όσο και το ξύλο μπορούν να μεταφερθούν εύκολα ἤ δύσκολα ανάλογα με την μορφή στην οποία βρίσκονται. Στην προκειμένη περίπτωση αυτός που είναι αγώγιμος είναι ο ηλεκτρισμός (ή η θερμότητα) εντός «αγωγών» χαλκού.

Ακόμη όμως και σε αυτήν την περίπτωση ίσως να σφάλουμε καθώς ο αγωγός είναι αυτός που οδηγεί, ο οδηγός άρα ο αγωγός είναι υποκείμενο με δυνατότητα παραγωγής έργου μεταφοράς και επιλογής κατευθύνσεων.

Η οδός όμως εκ της οποίας διέρχεται ο ηλεκτρισμός (ή η θερμότητα) έχει την ικανότητα του άγειν;

Ποιος θα μπορούσε να είναι ο αγωγός (οδηγός) της μεταφοράς του ηλεκτρικού (ή θερμικού) φορτίου;

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο αγωγός είναι αυτός που σχεδιάζει την πορεία του ηλεκτρικού ρεύματος, ο σχεδιαστής δηλαδή ενός ηλεκτρ(ον)ικού κυκλώματος. Ούτε αυτό όμως είναι σωστό καθώς ο σχεδιαστής σχεδιάζει τις διαδρομές άπαξ, είναι δηλαδή ο αντίστοιχος του οδοποιού ο οποίος όμως δεν είναι ο αγωγός (οδηγός) ενός κάρου που διέρχεται των σχεδιασμένων οδών.

Θα μπορούσαμε ίσως να πούμε ότι ο αγωγός του ηλεκτρικού ρεύματος είναι η διαφορά δυναμικού μεταξύ των δύο πόλων της πηγής ηλεκτρικού ρεύματος; Αυτή μάλλον είναι η κινητήριος δύναμη της μεταφοράς ρεύματος όπως κινητήριος δύναμη είναι η διαφορά προσφοράς-ζήτησης μεταξύ μιας άδειας και μιας γεμάτης αποθήκης εμπορευμάτων που δημιουργεί της προϋποθέσεις άρα την ανάγκη για μεταφορά εμπορευμάτων από την μία αποθήκη στην άλλη. Είναι όμως αγωγός του εμπορεύμτος η προσφορά και ζήτηση; Είναι αγωγός ενός οχήματος σε έναν κατηφορικό δρόμο η υψομετρική διαφορά; Μάλλον όχι.

Ο αγωγός του ηλεκτρισμού είναι αυτός που μεταφέρει το φορτίο και θα πρέπει να τον αναζητήσουμε στον μικρόκοσμο και των κόσμο των ηλεκτρονίων. Και εδώ όμως περιπλέκονται τα πράγματα. Αν ο αγωγός είναι τα ηλεκτρόνια τότε αγωγοί είναι και οι τροχοί των κάρων που μεταφέρουν τα εμπορεύματα.

Θα λέγαμε επομένως, αφού δεν υπάρχει γνωστή οντότητα που δρώντας ως υποκείμενο να αποφασίζει για τη διαδρομή και να μεταφέρει το ηλεκτρικό φορτίο εντός των χάλκινων οδών, ότι το ηλεκτρικό φορτίο είναι αυτοκινούμενο εντός αυτών όσο αυτοκινούμενο είναι και το νερό του ποταμού εντός της κοίτης του. Απεναντίας αυτοκινούμενο δεν είναι το ονομασθέν ως αυτοκίνητο αλλά αυτό θα το εξετάσουμε σε άλλη διερεύνηση.

Ας επιστρέψουμε στην αγωγιμότητα. Είδαμε ότι η αγωγιμότητα του χαλκού είναι άλλη από αυτήν του ηλεκτρικού φορτίου το οποίο όταν μετακινείται (ρέει) γίνεται ηλεκτρική ροή δηλαδή ηλεκτρικό ρεύμα. Η αγωγιμότητα δηλαδή του ηλεκτρισμού είναι μεγάλη (αυτόματη). Μπορούμε όμως να μιλάμε για αγωγιμότητα μιας οντότητας η οποία είναι αυτοκινούμενη; Μπορούμε δηλαδή να αναφερόμαστε σε αγωγιμότητα απουσίᾳ αγωγού (οδηγού);

Ας τα ξαναπάρουμε επομένως τα πράγματα από την αρχή. Ποιά είναι η οντότητα προς μεταφορά; Το ηλεκτρικό φορτίο το οποίο όταν του δώσουμε κάποιον δρόμο ρέει και δημιουργείται ροή ηλεκτρικού φορτίου δηλαδή ρεύμα. Έχουμε και ροή αμαξιών στο δρόμο δηλαδή ρεύμα αμαξιών αλλά σε αυτήν την περίπτωση άλλος είναι ο αγωγός (οδηγός) και άλλος ο δρόμος (οδός). Επομένως η οδός του ηλεκτρικού ρεύματος δεν είναι και αγωγός του.

Αγωγός του ηλεκτρικού φορτίου θα λέγαμε ότι είναι εκείνος ο μηχανισμός του μικροκόσμου που εντοπίζει διαφορά ηλεκτρικού φορτίου μεταξύ δύο ατόμων και αποφασίζει την ροή των ηλεκτρονίων. Το ηλεκτρικό ρεύμα είναι το αποτέλεσμα της κίνησης και η λέξη αγωγιμότητα δεν θα έπρεπε να αφορά αυτό (ηλεκτρικό ρεύμα) αλλά το μετακινούμενο αντικείμενο δηλαδή το ηλεκτρικό φορτίο όπως μέσα στους σωλήνες ύδατος δεν μετακινείται η πίεση του αλλά το ίδιο το ύδωρ με αποτέλεσμα την αύξηση της πίεση κατά περίπτωση.

Ακόμη όμως και αν πρέπει και καλά και σόνι να χρησιμοποιούμε την λέξη «αγωγός» τότε ποιος αλήθεια είναι ο αγωγός του ηλεκτρισμού, το μεταλλικό έλασμα μέσα στο οποίο κινείται ή μήπως το μονωτικό υλικό εντός του οποίου περικλείεται το έλασμα ώστε τελικά να μην διαχέεται το ηλεκτρικό φορτίο στο περιβάλλον όπως θα έφευγε από μια καρότσα ένα φορτίο άμμου κόκκο-κόκκο; Μήπως δηλαδή τελικά ο αγωγός είναι το πλαστικό γύρω από το καλώδιο;

Πως αλήθεια έλεγαν την κοιλότητα εντός της οποίας έρεε το ορμητικό νερό οι αρχαίοι Έλληνες; Το έλεγαν αγωγό ύδατος ή μήπως ποταμό (ρίζα *πετ- του πίπτω); Οι αρχαίοι ήξεραν ότι «αγωγός» του ύδατος ήταν η πτώση του και όχι η κοίτη του, γιατί ο αγωγός παράγει έργο μεταφοράς και δεν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την αυτόματα μεταφορά.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο χαλκός (ή άλλο μέταλλο) είναι καλή οδός του ηλεκτρισμού είναι δηλαδή καλώδιον ῥεύματος ή αλλιώς είναι «εὔοδος» ηλεκτρισμού. Η αγωγιμότητα ενός υλικού θα μπορούσε να αντικατασταθεί από τον όρο «βαθμός εὐοδίας ηλεκτρικού ρεύματος».

Advertisements
σχόλια
  1. Ὁ/ἡ Αγγελος γράφει:

    Σε παλιά βιβλία φυσικής μιλούσαμε για ευηλεκτραγωγά και δυσηλεκτραγωγά υλικά (επίσης για ευθερμαγωγά και δυσθερμαγωγά). Για κάποιο λόγο αυτοί οι όροι έχουν περιπέσει σε αχρησία. Ίσως θα άξιζε να τους ξαναθυμηθούμε.

    Η ένστασή σου όμως κατά της λέξης “αγωγός” δεν με πείθει. Φυσικά η δύναμη που ωθεί το νερό ή τα ηλεκτρόνια να γίνονται “ρεύμα” είναι αντιστοίχως η βαρύτητα ή η τάση, ο σωλήνας όμως ή το σύρμα “άγουν”, οδηγούν το νερό ή το ρεύμα να ακολουθήσει τη συγκεκριμένη πορεία. Αν δεν υπήρχαν, το νερό θα μπορούσε να αναβλύσει στην πηγή ή τα ηλεκτρόνια να σπινθηρίσουν στις ακίιδες της γεννήτριας, αλλά δεν θα έφταναν ως τη βρύση ή την πρίζα του σπιτιού μας! Άλλωστε, τα “υδραγωγεία” από αγωγούς νερού δεν αποτελούνταν;

    • Ὁ/ἡ Στράβων Αμασεύς γράφει:

      Η ένστασις μου με το άγω στον αγωγό έχει να κάνει με την έλλειψη υποκειμένου, συγκεκριμένης δηλαδή οντότητας που άγει το φορτίο. Ψάχνοντας εντόπισα την αρχαία λέξη φορτίς (ναῦς), το νεοελληνικό φορτηγό πλοίο που και εδώ, ίσως κακώς, κάνουμε χρήση του «άγω» καθώς ο φορτηγός είναι αυτός που άγει το φορτίο και όχι το όχημα φόρτωσης του.
      Στην περίπτωση του σύρματος, μονώνουμε (με έναν «κακό αγωγό») το καλώδιο για να μην φύγει φορτίο στο περιβάλλον, ο οδηγός δηλαδή του ρεύματος έχει την τάση να πετάει φορτίο εδώ και εκεί. Θα λέγαμε δηλαδή ότι δεν υπάρχει καν οδηγός αφού αν υπήρχε θα έκανε καλά την δουλειά του.
      Αν το κάνουμε ακόμη πιο λογοτεχνικό, το ρεύμα δεν το οδηγούμε, το δαμάζουμε. Είναι οδηγός ενός ίππου οι παρωπίδες;

    • Ὁ/ἡ Στράβων Αμασεύς γράφει:

      Νομίζω ότι βρήκα μια κάποια λύση.
      Ο αγωγός αμάξης εντός οδού είναι ο γνωστός μας οδηγός. Η οδός είναι ο γνωστός μας δρόμος. Όμως υπάρχει και το φαινόμενο του ρεύματος (ροής) αμαξών. Το ρεύμα λοιπόν κυκλοφορίας αμαξιών άγεται από τον οδοποιό από πριν, ο σχεδιαστής δηλαδή του δρόμου είναι, θα λέγαμε, ο προαγωγός της ροής αμαξιών.
      Η λεπτομέρεια βρίσκεται μεταξύ της μονάδας και του φαινομένου του ρεύματος. Άλλος άγει σε πραγματικό χρόνο την άμαξα και άλλος προάγει την γενικότερη ροή τόσο των αμαξιών όσο και των αγωγών των.

      Στο ηλεκτρονιακό ρεύμα τώρα, ο αγωγός του ηλεκτρικού φορτίου ανήκει στον μικρόκοσμο. Ο προαγωγός όμως του ρεύματος (της ροής δηλαδή) είναι ο ηλεκτρολόγος μηχανικός και το σύρμα είναι απλά η οδός πάνω στην οποία άγονται τα ηλεκτρικά φορτία από τους μικροσκοπικούς αγωγούς τους.
      Όπως και να έχει το σύρμα παραμένει οδός, οχετός, ρυάκι, αυλάκι αλλά δεν νομίζω να μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε ως αγωγό.

      Γιατί τέτοια μανία με τον αγωγό; Θέλω να τον απελευθερώσω από μια σειρά λανθασμένων λέξεων ώστε να αποκτήσει την πραγματική του υπόσταση επειδή είναι μια κομβικής σημασίας λέξη.
      Ποιος ξέρει; Ίσως στο μέλλον να γραφτούν επικά κείμενα σχετικά με την απελευθέρωση λέξεων από την σκλαβιά της παρεξήγησης και της παρερμηνείας, για το σκλαβωμένο πνεύμα των λέξεων και την Οδύσσεια τους 🙂

  2. Ὁ/ἡ gaubiu γράφει:

    “Ο αγώγιμος είναι αυτός που μπορεί εύκολα να μεταφερθεί.”
    Ναι, αλλά στα αρχαία. Σήμερα, είναι αυτός που χαρακτηρίζεται από αγωγιμότητα. Η χρήση αυτή δεν είναι σωστή ή λάθος. Είναι απλά η τρέχουσα. Οι λέξεις δεν είναι κάτι σταθερό, με τα χρόνια αλλάζουν νόημα/προφορά/τονισμό. Και η χρήση τους είναι λανθασμένη μόνο όταν δεν επικοινωνείται το σωστό μήνυμα.
    Κατά τα άλλα, το καλώδιο συγκρατεί μεν το ρεύμα αλλά ταυτόχρονα το οδηγεί προς μια κατεύθυνση.Ένας αγωγός οδηγεί τα νερά που τρέχουν μέσα του προς μια κατεύθυνση. Δεν τα κάνει να τρέχουν, τους δίνει, όμως, κατεύθυνση. Άρα, τα “άγει”, σωστά;

    • Ὁ/ἡ Στράβων Αμασεύς γράφει:

      Έλα όμως που ο λαός διατήρησε την σωστή σημασία του «άγω» αλλά την χάλασαν οι επιστήμονες! «Το αγώι ξυπνάει τον αγωγιάτη» λέμε με τον αγωγιάτη να είναι ο οδηγός.
      Τα {αγωγός, αγωγιμότητα, διάγω, προάγω, φορτηγό, ανάγω,…} είναι ορολογίες που νομίζω ότι επιβλήθηκαν από ειδικούς και επομένως εξέτρεψαν και όσες λέξεις είχαν απομείνει με τη σωστή σημασία του «άγω», και όχι μόνο.

      Ως προς το καλώδιο-«αγωγό»…αν αγγίξω με γυμνό χέρι ένα γυμνό καλώδιο, τότε το ρεύμα χάνει τον δρόμο του, σωστά; Ποιος είναι ο αγωγός στην προκείμενη περίπτωση; Το χέρι μου ή το σύρμα; Ή μήπως και το χέρι μου και το σύρμα; Ή μήπως ούτε το χέρι μου ούτε το σύρμα; Ποίος έν ο αγωγιάτες; (Εσκεμμένο το ποντιακό)

  3. Ὁ/ἡ gaubiu γράφει:

    Αν πιάσεις το γυμνό καλώδιο, γίνεσαι η φυσική επέκταση του αγωγού (μπζζζζζζζζζζζ!).

    Πάντως, αν έχεις πρόβλημα με το αγάγω του αγωγού, τι έχεις να πεις για τη λέξη “τηλεόραση”;

    Οι λέξεις είναι συμβάσεις, καλέ μου Στράβωνα.

    • Ὁ/ἡ Στράβων Αμασεύς γράφει:

      Όταν πιάσω το γυμνό καλώδιο τότε το περισσότερο ρεύμα επιλέγει την οδό με την μικρότερη αντίσταση. Επομένως ο αγωγός μπορεί να θεωρηθεί τρόπον τινά και η αντίσταση του υλικού.

      Όταν μιλάμε για επιστήμες, η χρήση των ορών πρέπει να είναι ακριβής γιατί με αυτόν τον τρόπο γεννιούνται τα «θηλυκά» ερωτήματα. Η επιστήμη δεν είναι λαογραφία (αν και όπως είπαμε ο λαός ξέρει τι θα πει αγωγιάτης). Αν δηλαδή άρουμε τον σημερινό «αγωγό» αυτόματα δημιουργείται το ερώτημα: «ποιός είναι ο αγωγός;» Η ίδια η γλώσσα δηλαδή γίνεται μοχλός επιστημονικής αναζήτησης. Η λανθασμένη ορολογία δημιουργεί νέφη στον ορίζοντα της επιστημονικής σκέψης.

      Για την τηλεόραση; 🙂 Θα ακολουθήσουν κι άλλα άρθρα σχετικά με λανθασμένες ορολογίες. Η τηλεόραση είναι ένα από αυτά. Υπάρχουν όμως πιο κομβικής σημασίας όροι και τα άγω-παράγωγα είναι από τα πλέον σημαντικά. Πως γίνεται πχ να υπάρχει οδηγός του οδηγού ήτοι αγωγός φορτηγού οχήματος αφού το φορτηγό εμπεριέχει το «άγω»; Αυτό προσεχώς.

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...