Ποντιακά και γλωσσολογία

Posted: 14 Νοεμβρίου, 2010 in Πόντος
Ἐτικέττες:, , , , ,

Με αφορμή ένα άρθρο του Μπαμπινιώτη στο ΒΗΜΑ σχετικά με τις λέξεις (αβγό, αφτί, κτήριο, καλύτερος, αλλιώς, βρόμα, παλιός, πιρούνι, γλείφω) με «έπιασε για άλλη μια φορά το παράπονο» που οι γλωσσολόγοι αγνοούν την ποντιακή γλώσσα και επιμένουν να μην την μελετούν και σίγουρα να μην την αναφέρουν όσο της αξίζει. Γλωσσολόγος δεν είμαι αλλά θα κάνω μια προσπάθεια να με τις αντίστοιχες ποντιακές των παραπάνω λέξεων.

  • αβγό: Η λέξη στα ποντιακά λέγεται ὠβόν (πληθ. τα ωβά) που προφανώς προέρχεται απευθείας από το αρχαίο ὠόν ή ὠFόν (F: δίγαμμα)
  • αφτί: Η ποντιακή γλώσσα διατηρεί ατόφια την αρχαιοελληνική μορφή ὠτίν (πλθ: τὰ ὠτία, αττικό: τὸ ὠτίον)
  • αλλιώς: Εν αντιθέσῃ με όσα ισχυρίζεται το άρθρο, στα ποντιακά η λέξη είναι το «αλλέως» επομένως η μεσαιωνική της μορφή είναι ακόμη ζωντανή.
  • παλιός: Οι πόντιοι λέμε παλαιόν, που ίσως γράφεται παληόν (αν και ο Μπαμπινιώτης διαφωνεί), ερασμιακώς προφερόμενο ως παλεόν ή παλαιόν. Ας την βρούνε την άκρη οι γλωσσολόγοι. Για την ερασμιακή προφορά, οι απόψεις διίστανται,  ειδικά όμως στην περίπτωση του «η» (ήτα) υπάρχουν πολλές περιπτώσεις στην ποντιακή όπου προφέρεται «ε» πχ α(ού)τε (αυτή), έγκα τεν (την (νεο-αθηναϊκό «της») έφερα), επέρα (πήρα), τερώ (τηρώ) κλπ
  • πιρούνι: Ακόμη μια περίπτωση όπου αγνοείται η ποντιακή λέξη «περόν». Το «πιρούνι« κατά τον Μπαμπινιώτη ετυμολογείται από την λέξη «περόνιον». Επομένως ιδού άλλη μια περίπτωση όπου η ποντιακή διατηρεί όχι μόνο την αρχαία λέξη αλλά ακόμη και το γένος (αρχ. το περόνιον, ποντιακά: το περόν)
  • καλύτερος: Στα ποντιακά υπάρχει ο συγκριτικός βαθμός «καλλίων» (πχ καλλίων έν  να…) ή «άλλο καλλίων» (αυτό ομολογώ ότι δεν γνωρίζω αν πρέπει να γραφτεί άλλο ή άλλω ή ἄλλῳ). Το «καλλίων» είναι το νεοελληνικό τροπικό επίρρημα «καλύτερα» ενώ όταν στα ποντιακά αναφερόμαστε στο νεοελληνικό επίθετο «καλός» (πχ καλός άνθρωπος) ο συγκριτικός βαθμός είναι «άλλο καλός άνθρωπος» (ή άλλω, νέα Ελληνικά: πιο  καλός άνθρωπος) ενώ ο υπερθετικός «όλων τω καλών ο άνθρωπον» (πιθανολογώ ότι είναι δοτική, αν κάνω γραμματικά λάθη…είπαμε δεν είμαι ούτε γλωσσολόγος ούτε φιλόλογος, απλά προσπαθώ να διεγείρω την περιέργεια και το ενδιαφέρον των αναγνωστών).
  • Ελιά: Ακόμη και εδώ έχουμε κοντινή σχέση των αρχαίων με τα ποντιακά. Η ελιά λέγεται «ελαία» (αρχ. ἐλαία) με πληθυντικό: τα ελαίας, ενώ το λάδι λέγεται «ελάαδ» (αρχ. ἐλάα, ἐλάδιν, ἐλάδιον) (δεν κάνω προσπάθεια να αρχαιοποιήσω το ελάαδ, όντως υπάρχει μακρότητα στο «α»)
Τα δύο σχετικά δημοσιεύματα του κ. Μπαμπινιώτη εδώ και εδώ.
Advertisements
σχόλια
  1. Ὁ/ἡ otter γράφει:

    Δυστυχώς ο Κος Μπαμπινιώτης επιμένει να αγνοεί επιδεικτικά την ιστορική ορθογραφία και να αρκείται σε πολύ περίεργα συμπεράσματα. Κρίμα γιατί θεωρώ πως αν ξεφύγει από την μανία του με την Τριανταφυλλίδιο γραμματική και ασχοληθεί με τα πραγματικά μυαλά όπως ο Γιάνναρης, ο Χατζιδάκις και ο Τζάρτζανος,, θα μπορέσουμε να δούμε ένα πόνημα άξιο θαυμασμού.

    Όσον αφορά στην Ερασμική προφορά, θα ήθελα να σε παραπέμψω στα εξής. Νομίζω θα σε ενδιαφέρουν και ίσως γράψεις κάποιο άρθρο:

    http://septuagint-interlinear-greek-bible.com/un-greek.pdf

    Και το βιβλίο του:

    The Development of Greek and the New Testament Morphology, Syntax, Phonology, And Textual Transmission, Chrys C. Caragounis.

    Εδώ θα ήθελα να σημειώσω πως το έργο του είναι πασίγνωστο στο εξωτερικό, ενώ εννοείται πως στην Ελλάδα αποφεύγεται η γνωστοποίησή του σαν το διάολο, αφού εδώ και περισσότερο απο δέκα χρόνια κανείς δεν έχει καταφέρει να αντικρούσει ούτε ένα από τα επιχειρήματά του –οι όποιες επικρίσεις κατά της δουλειάς του είναι είτε ad hominem είτε αυτοαναιρούνται.

    Η ιστοσελίδα του είναι: http://www.chrys-caragounis.com

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...