Δαρβίνος; Ποιός Δαρβίνος;

Posted: 20 Ἰουλίου, 2010 in Πολιτισμός

Στα μέσα του 19ου μ.Χ. αιώνα ένας Άγγλος επιστήμονας ανέπτυξε την θεωρία καταγωγής των ειδών. Το όνομα αυτού Κάρολος Δαρβίνος.

Στα μέσα του 4ου π.Χ. αιώνα ένας Έλληνας φιλόσοφος ανέπτυξε τη θεωρία εξέλιξης των ειδών στο έργο του: περί ζώων μορίων. Το όνομα αυτού Αριστοτέλης.

Τυχαίο; Δεν νομίζω.

Αλήθεια ποιες είναι οι πιθανότητες να αντέγραψε ο Αριστοτέλης τον Δαρβίνο;

Μάλλον μηδενικές.

Πόσες είναι οι πιθανότητες να αντέγραψε ο Δαρβίνος (και όχι μόνο) τον Αριστοτέλη

Μάλλον αρκετές.

Ας θεωρήσουμε (έτσι για να την συζήτηση)  ότι ο Δαρβίνος ΔΕΝ αντέγραψε τον Αριστοτέλη, πιθανότατα όμως τον μελέτησε μέσα στο γενικότερο κλίμα της εποχής που μελετούσε οτιδήποτε αρχαιοελληνικό.

Ποια ήταν η διαφορά του Αριστοτέλη από τον Δαρβίνο; Ότι ο δεύτερος έκανε τις μελέτες του στο ασταθές περιβάλλον των νήσων Γκαλαπάγκος όπου η εξέλιξη των ειδών είναι ταχύτερη από τον υπόλοιπο κόσμο, κάτι που σε συνδυασμό με την απομόνωση των νήσων έδινε την δυνατότητα για ασφαλέστερα συμπεράσματα. Αυτό και πάλι είναι υπέρ του Αριστοτέλη που έκανε τις μελέτες του στις φυσιολογικές συνθήκες του Ελληνικού χώρου. Ο Αριστοτέλης βέβαια έκανε και κάτι άλλο, πραγματοποίησε έρευνες στο νησί της Λέσβου που ως γνωστόν είναι ηφαιστειογενές, το ίδιο δεν έκανε και ο Δαρβίνος στα Γκαλαπάγκος; Επομένως ο Δαρβίνος δεν αντέγραψε (μελέτησε) μόνο τα έργο του Αριστοτέλους αλλά και την ίδια την μεθοδολογία αυτού. Όχι μόνον το αποτέλεσμα αλλά και τον τρόπο.

Γράφει ο Αριστοτέλης στο Περί ζώων μορίων:

“…Η γαρ φύσις μεταβαίνει συνεχώς από των αψύχων εις τα ζώα, δια των ζώντων μεν, ουκ όντων δε ζώων, ούτως ώστε δοκείν πάμπαν μικρόν διαφέρειν θατέρου θάτερον τω σύνεγγυς αλλήλοις…”
– Η φύση μεταβαίνει συνεχώς από τα άψυχα στα ζώα, διαμέσου των ζώντων που δεν είναι ζώα (π.χ. τα φύλλα των φυτών, οι μικροοργανισμοί), με αποτέλεσμα τα συγγενή μεταξύ τους (έμβια όντα) να φαίνεται ότι διαφέρουν ελάχιστα (Α-Ι, περί Ζώων Μορίων, 681, α31).

Αν αυτό δεν είναι ο θεμελιώδης μηχανισμός της εξελικτικής θεωρίας τότε τι είναι; Μάλιστα μια εις βάθος ανάγνωση του λόγου του Αριστοτέλη μας λέει ότι ο Αριστοτέλης είχε στην ουσία κατανοήσει τον μηχανισμό των στοιχειωδών μεταλλάξεων δοκείν πάμπαν μικρόν διαφέρειν” που συμβαίνουν στον οργανισμό, καθώς επίσης ορίζει και διαχωρίζει τον φαινότυπο από τον γονότυπο αφού αυτές οι μικρές αλλαγές δεν είναι πάντα αντιληπτές.

Πολλοί βέβαια μεταξύ των οποίων και ο Εμμανουήλ Ροΐδης κατατάσσουν τον Δαρβίνο ως ένα από τα μεγαλύτερα μυαλά της ανθρωπότητας. Άποψη μου είναι ότι τα κίνητρα προς αυτή την αναγνώριση δεν είναι αμιγώς επιστημονικά καθώς ο Δαρβίνος προκάλεσε αντιδράσεις των εκκλησιών. Αφού λοιπόν ήταν κατά κάποιον τρόπο ένα αντιδογματικό σύμβολο ήταν επόμενο να ταυτιστούν μαζί του και άλλοι θρησκειοσκεπτικιστές.  Αυτό εξάλλου διαχωρίζει τους μεγάλους από τους τεράστιους, ο Αριστοτέλης ήταν ένας ελεύθερος άνθρωπος, μίλησε για τα πάντα, έκρινε ακόμη και τα πολιτικά συστήματα αλλά όλα αυτά από τη σκοπιά του ελεύθερου ανθρώπου. Ο Ροΐδης ήταν μεγάλος αλλά όχι τόσο ελεύθερος αφού διακατεχόταν από αντιεκκλησιαστικά σύνδρομα.  Ήταν με λίγα λόγια σύγχρονος του Δαρβίνου ενώ ο Αριστοτέλης ανήκει στην αιωνιότητα αφού ήταν ελεύθερος παθών.

Αυτός ο κίνδυνος ελοχεύει και σήμερα τους διάφορους αντιεκκλησιαστές, αντιεξουσιαστές, αντι…. αφού κινδυνεύουν να εγκλωβίσουν τους εαυτούς τους στο μένος τους και να καταλήξουν όμηροι αυτού τους του πάθους και κατά συνέπεια ανελεύθεροι. Γενικότερα η σκοπιμότητα του αυτοσκοπού βλάπτει σοβαρά την ελευθερία του πνεύματος.

Ίσως λοιπόν ο Δαρβίνος να συμβολοποιήθηκε μέσα στο γενικότερο κλίμα της εποχής που ήταν επηρεασμένο από την Γαλλική Επανάσταση ενώ ο Αριστοτέλης ήταν μια προσωπικότητα αποδεκτή από την εκκλησία και οι φιλοσοφικές του θέσεις αποτέλεσαν πρώτη ύλη στο λόγο του Μαξίμου του Ομολογητή, αγίου πατέρα της εκκλησίας. Επομένως ο Αριστοτέλης στην εποχή του Δαρβίνου ίσως να ήταν ταυτισμένος με τη συντήρηση ενώ ο Δαρβίνος ίσως να συμβολοποιήθηκε ως προοδευτικός κάτι που εξυπηρετούσε τα νεοσύστατα πολιτικά συστήματα της εποχής.

Φυσικά και ο Αριστοτέλης επηρεάστηκε από προγενέστερους του όπως ο Αναξίμανδρος που έλεγε: “εξ αλλοειδών ζώων εγένετο άνθρωπος. Εν ολίγοις ο πυρήνας της εξελικτικής θεωρίας είναι πανάρχαιος και φυσικά προέρχεται από τον κόσμο της Ελληνικής φιλοσοφικής θεώρησης που ουδεμία σχέση έχει με την θεωρία του Αδάμ και της Εύας και λοιπών παραμυθιών.

Παρατηρήσεις: Στον Ελληνικό χώρο είχαμε μερικά από τα λαμπρότερα μυαλά στην ιστορία της ανθρωπότητας. Αριστοτέλης, Αρχιμήδης, Θαλής, Ευκλείδης…. κλπ κλπ. Κολοσσιαία όμως  μυαλά έχουμε και σήμερα, μυαλά όμως που χάνονται μέσα στο βούρκο του εκπαιδευτικού, πολιτικού και κοινωνικού μας συστήματος. Ο πολιτισμός όμως πρέπει να ξαναγυρίσει στην Ελλάδα. Η Ελλάδα πρέπει να ξαναγίνει παγκόσμιο πνευματικό κέντρο και αυτό δεν θα γίνει με ασυναρτησίες σαν τις δικές μου παρά μονάχα με δομικές αλλαγές. Πρέπει να επανελληνιστεί η γνώση, να ταξινομηθεί, να οργανωθεί και να απελευθερωθεί από την εξουσία και τα λοιπά πάθη της εποχής. Ο κομματισμός δεν έχει καμία απολύτως θέση στους ναούς της γνώσης. Ο Ελληνικός πνευματικός κόσμος πρέπει να ξαναπιστέψει στον εαυτό του,  να πάψει να παπαγαλίζει και να ορίσει τις εξελίξεις του μέλλοντος.
Ντρέπομαι κυριολεκτικά κάθε φορά που ψάχνω μια πληροφορία στο διαδίκτυο να προσπαθώ να ψάξω σε αγγλόγλωσσες ιστοσελίδες γιατί οι Ελληνικές είναι ανοργάνωτες και χαοτικές. Αηδιάζω όταν ψάχνω λεπτομέρειες για τον Αριστοτέλη, τον Πλάτωνα και άλλους κολοσσούς της και βρίσκω ελάχιστες ως μηδενικές αναφορές ακόμη και σε αυτήν την ανοιχτή  Βικιπαιδεία. Με αυτούς τους ρυθμούς βαίνουμε προς πνευματική εξαφάνιση με μαθηματική ακρίβεια. Επιτέλους οι “σοβαροί¨ άνθρωποι του τόπου ας οργανώσουν την γνώση ώστε να αποτελέσει ξανά πόλο έλξης για τον παγκόσμιο πολιτισμό. Ας οργανωθούμε ρε παιδιά.

Προτεινόμενοι σύνδεσμοι:
Darwin on Aristotle
Aristotle, Darwin, and Marjorie Grene
From Aristotle to Darwin and Back Again: A Journey in Final Causality
ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ
Αριστοτέλης ο Σταγειρίτης
Αναξίμανδρος, ο φιλόσοφος του απείρου

Παρουσία Δαρβίνου, απουσία θεού

Μικρό αφιέρωμα στον Κάρολο Δαρβίνο

Σχολή της Μιλήτου

Tα πάθη της φύσης και του προσώπου στον Αριστοτέλη και το Μάξιμο Ομολογητή

Η σύχρονη επιστήμη των αρχαίων ΕΛΛΗΝΩΝ

Υστερόγραφο: Για άλλη μια φορά ο σκοπός του άρθρου δεν είναι η μετάδοση απόψεων που πιθανότατα είναι εσφαλμένες αφού δεν είμαι ειδικός φιλόσοφος. Είναι όμως εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η αναθεώρηση της γνώσης και η επαναπροσέγγιση της από όλες της απόψεις, θεολογικές, φιλοσοφικές, εξουσιαστικές, πολιτικές κλπ ώστε να προκύψουν τα χαμένα ή και κρυμμένα στοιχεία που δεν αναφέρονται κάπου.  Είναι εξάλλου γνωστή η πάγια θέση μου ότι “κάποιον λάκκο έχει η φάβα” 🙂

Τέλος, ακόμη και αν τα συμπεράσματα μιας τέτοιας έρευνας είναι εσφαλμένα, το παιχνίδι της αναζήτησης είναι πολύ πιο ενδιαφέρον από ένα σύγχρονο ηλεκτρονικό παιχνίδι στον υπολογιστή που αν και φαίνεται ότι ο παίζων συμμετέχει, είναι κατ’ ουσίαν παιχνίδι προδιαγεγραμμένης πορείας.

Ο αρθρογράφος γενικότερα δεν προσπαθεί να προσηλυτίσει ακολούθους των απόψεων του αλλά να ανοίξει τους ορίζοντες πρωτίστως της δικής του σκέψης και κατ’ επέκτασιν των συμμετεχόντων του παρόντος ιστολογίου.

Advertisements

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...